Laat de Kunstenaar (M/V) zijn werk weer doen!

Een spirituele visie op geschiedenis

Jan Roelofs
Jan Roelofs
Jan Roelofs heeft zijn/haar biografie nog niet ingesteld
Gebruiker is momenteel offline
feb 20 De Schat van Dagobert 0 reacties
Ik heb het gevoel dat sinds het begin dit jaar – of misschien wel sinds 21 december 2012 – de verbinding tussen de uiterlijke en de innerlijke wereld sterker aan het worden is. Ik merk dat aan een nieuw soort verbondenheid met betrekking tot verschillende kringen waar ik deel van ben. In mijn gezin: de ruggewervels die in de rug van mijn dochter een beetje scheef zitten, lijken ook wel mijn eigen ruggewervels te zijn. In de padwerkgemeenschap: in het samen zoeken naar onze volgende stap voel ik ons opeens veel meer als een groepslichaam. Tot nu toe waren dat vooral woorden, maar ik erváár het nu ook zo.
En ook als inwoner van Nederland: het zoeken naar juiste richtingen en nieuwe oplossingen in media en politiek laat me niet meer koud en ik word er ook niet meer verontwaardigd over. Ik zie het steeds meer als een mooi en veelkleurig proces, waar ik onderdeel van ben.

Betrekkelijkheid van mijn eigen opvattingen
Een van de dingen die daardoor verandert is dat ik steeds beter de betrekkelijkheid van mijn eigen opvattingen zie. Ik vind van alles, maar dat is maar een deel van het geheel. Elke keer als er een verschil van mening of inzicht is, is de vraag aan mij: wat doe ik daar innerlijk mee? Ga ik vinden dat ik gelijk heb en de ander ongelijk, of kan ik zien dat het ene naast het andere kan bestaan? Dat mijn opvatting er niet onder of boven staat, maar gewoon ernaast?
Dit alles brengt me bij een nieuwe manier om naar geschiedenis te kijken. Ik ben erg geinteresseerd in de Nederlandse geschiedenis – waar ik in mijn boek Koopman Dominee Kunstenaar over schrijf - en de laatste tijd ook steeds meer in de Europese geschiedenis: met name de vergeten periode van de Merovingische koningen van de vijfde tot de achtste eeuw met koning Dagobert II als laatste 'Heilige Koning'.

Van lineaire naar circulaire tijd
Geschiedenis gaat natuurlijk over tijd. En met die tijd is sinds het einde van de Mayakalender iets geks aan de hand. We zijn erg gewend de tijd als lineair te zien, maar naar mijn idee wordt het circulaire karakter van tijd de laatste maanden steeds sterker voelbaar. Net zoals ik dat in mijn eigen leven ervaar, begin ik dat ook in ons collectieve verhaal sterker te zien: dezelfde thema's komen steeds weer terug, maar dan op een hoger niveau. (Twee belangrijke thema's in het collectief: de splitsing tussen 'samen' en 'alleen', en de kloof tussen 'binnenwereld' en 'buitenwereld'.) Doordat de cirkel steeds naar een hoger (meer omvattend) niveau toebeweegt, wordt de cirkel van de tijd een spiraal, wat een mooi beeld is voor de evolutionaire ontwikkeling waar we met z'n allen in zitten.
Bovendien worden de cirkels naarmate je hoger komt steeds kleiner, en gaat de ontwikkeling en herhaling van cirkels steeds sneller. Tot de cirkel zo klein wordt, dat het een punt is. En dan gebeurt er iets mysterieus: de punt wordt een streep, recht omhoog: de sprong naar het volgende niveau.

Bewustzijnssprong
Volgens mij hebben we die (bewustzijns)sprong tussen 12 december en 6 januari gemaakt, maar hebben we het nog maar nauwelijks in de gaten. Dat geeft niet: dat komt nog wel.
In het model van Spiral Dynamics is deze sprong te zien als de sprong van 'groen' naar 'geel'. Het grote verschil is dat je bij 'geel' verbanden kunt leggen die je bij 'groen' nog ontglippen. Dat komt omdat je bij 'geel' de waarde van elk voorgaand niveau kunt zien, omdat dit een eerste werkelijk integraal niveau is. De voorgaande niveaus zijn dat nog niet, zodat ze elkaar bestrijden. Met die bril naar de wereld kijkend zie je alleen maar botsende opvattingen en conflicterende wereldbeelden.

Non-dualistische opvatting van geschiedenis
Als je naar de geschiedenis kijkt, overheerst ook daar nog steeds de dualistische blik. Tot nu toe waren de Merovingers voor mij de 'good guys' (vanwege hun respect voor de aarde, voor het vrouwelijke en hun kennis van de innerlijke wereld) en de Karolingers de 'bad guys' omdat zij hun macht simpelweg met geweld vestigden.
Maar ik begin te beseffen dat je de waarde van de Merovingers pas werkelijk kunt zien als je ook de waarde van de Karolingers erkent. We moeten toe naar een non-dualistische opvatting van de geschiedenis: alles wat gebeurde was precies dat wat moest gebeuren. Elke episode, elk voorval had zijn waarde. Inclusief de inquisitie en Adolf Hitler. Als je dat niet wilt erkennen blijf je steken in een goed/kwaad visie op de geschiedenis, en mis je de schoonheid ervan.
Ook de gruwelijke gebeurtenissen waar onze geschiedenis vol van is, hebben hun waarde. Er moest iets uitgespeeld. Er moest iets voltrokken. Er moest iets ervaren worden, hoe onaangenaam het misschien ook was.
Het gaat er mij niet om aan te tonen wat de zin van Nazi-Duitsland was. Ieder vindt daar zijn of haar eigen antwoord op. Het gaat mij er om zo overtuigend als mogelijk is te beweren dát ook deze periode, waarin veel mensen een gruwelijk lot trof, zijn zin en betekenis voor de menselijke evolutie had.
Net als in ons individuele leven, worden we ook in de collectieve geschiedenis van onze gezamenlijke cultuur, geconfronteerd met de gevolgen van ons handelen of ons gebrek daaraan: onze nalatigheid. Dat we – zowel individueel als collectief – verantwoordelijk zijn voor ons eigen leven, is iets waar we liever niet aan willen. We kunnen eeuwenlang, en in ons eigen leven decennia lang, volharden in het wijzen met de vinger: het is hun schuld, of zijn schuld, of haar schuld. Niet die van mij! Nee, vooral niet die van mij!
Schuld ontstaat waar verantwoordelijkheid ontkend wordt.

Geschiedenis als les in verantwoordelijkheid
De geschiedenis is één grote les in het aanvaarden van verantwoordelijkheid. Zolang je die verantwoordelijkheid niet aanvaardt, blijft de schuld. Wij blijven ons in Nederland collectief schuldig voelen over wat er gebeurde, of beter gezegd: niét gebeurde in Srebenica. We hadden het als Nederland op ons genomen: wij zorgen voor een 'safe haven'. Toen puntje bij paaltje kwam traden we niet op. Dat valt individuele soldaten niet te verwijten, dat valt ook afzonderlijke politici niet te verwijten, maar het is wel de schuld van het Nederlandse collectief. Zolang we – misschien wel vooral vanuit financiële motieven – blijven zeggen dat het onze schuld niet was, blijft er in de Nederlandse ziel een wond dooretteren. Die gaat niet weg. Misschien verdwijnt het wel uit ons bewustzijn, maar dat is nog veel erger. Net zoals de nalatigheid van Nederland in de tweede wereldoorlog – na Polen werden er nergens zo'n groot percentage Joden de gaskamers ingestuurd – nog steeds de trots op ons land bezoedelt aantast en ons zelfgevoel aantast.
Geschiedenis is een les in het aanvaarden van verantwoordelijkheid. Aan wat er gebeurd is, valt niets meer te veranderen. Maar waar je wel wat mee kunt, is hoe je naar dat verleden kijkt. Met ontkenning of erkenning. Met afwijzing of aanvaarding. Met vast blijven zitten in het web van de geschiedenis, of het loslaten van oude posities en standpunten.

Laten we onze geschiedenis opnieuw onder ogen zien. Niet om hem te herschrijven, maar om hem te herwaarderen. Volgende keer weer meer over Dagobert en de Wildeman.
Tags: Niet getagged

Reacties

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft

Laat uw reactie achter

Gast donderdag, 15 november 2018
Copyright © 2018 Woordenziel.nl | Webdesign: berthil.nl