Laat de Kunstenaar (M/V) zijn werk weer doen!

« Werken met vers hout, dat ga ik vaker doen
Werken met vers hout, dat ga ik vaker doen
Na 1333 jaar wordt Koning Dagobert II weer wakker »
Na 1333 jaar wordt Koning Dagobert II weer wakker

Koopman en dominee in kabinet

Jan Roelofs
Jan Roelofs
Jan Roelofs heeft zijn/haar biografie nog niet ingesteld
Gebruiker is momenteel offline
sept 25 KDK 1 reactie
Het gaat fantastisch. Nederland is op de goede weg. Voor het eerst sinds de Gouden Eeuw trekken ‘Koopman’ en ‘Dominee’ weer samen op: VVD en PvdA vormen één regering.

Natuurlijk zaten de liberalen en de socialisten wel eerder in een kabinet, maar dan waren er altijd anderen bij. In het eerste kabinet na WO II (Schermerhorn-Drees) gingen de progressief-liberalen van de Vrijzinnig Democratische Bond samen met de SDAP van Drees, inclusief de christelijke partijen KVP en ARP. In de kabinetten Drees (1948-1958) gingen de PvdA en de VVD samen, maar opnieuw met christelijke partijen: KVP en CHU.

Vervolgens duurde het tot de Paarse kabinetten onder Wim Kok (1994-2002) dat socialisten en liberalen elkaar weer vonden en nu was D’66 de Dritte im Bunde. Maar nu krijgen we voor het eerst in de vaderlandse geschiedenis een kabinet van VVD en PvdA, zonder derde partij erbij. Dat is een grote stap omdat nu iets kan gebeuren wat eerder niet kon: de koopman van de VVD en de dominee van de PvdA zullen het samen moeten doen, zonder de uitwijkmogelijkheid van een derde partner die de scherpe kantjes van de tegenstellingen bijvijlt maar daarmee ook de kracht van het verschil aantast.

Koopman en dominee kijken nu eenmaal op heel verschillende wijze naar de wereld. Voor de koopman telt uiteindelijk alleen wat tastbaar, meetbaar en op geld waardeerbaar is. Hij gelooft in de vrijheid waarmee de burger voor zichzelf zorgt, en de vrijheid waarmee de markt de snelste en de slimste spelers beloont. De staat is een noodzakelijk kwaad: hoe kleiner, hoe beter.
Voor de dominee gaat het juist om de Hogere Doelen. De schepping is nog lang niet af: daar moet flink aan worden gesleuteld, geduwd en getrokken. Aldus de dominee van de ‘linkse kerk’, die zijn God niet meer vindt in de hemel, maar in de sociale rechtvaardigheid op aarde. Hij gelooft in de gelijkheid van de burger, en als daarvoor ongelijkheid in afkomst en kansen moet worden bijgestuurd: prima! De staat is daarvoor een mooi instrument.  
Als ze ruzie met elkaar hebben, vindt de dominee de koopman maar een egoïstische zakkenvuller. En doet de koopman de dominee af als een moralistische zedenpreker.

Toch kunnen ze het eeuwenlang al goed met elkaar vinden. Ook al staan hun wereldbeelden haaks op elkaar, samen beschikken ze over een weerbarstig soort kracht waarmee in de 16e en 17e eeuw de tachtigjarige oorlog werd gewonnen, en de Verenigde Nederlanden als republiek een plaatsje op het wereldtoneel veroverden. De koopman kwam in opstand tegen de Spaanse bezetter omdat er teveel belasting moest worden betaald. De dominee viel hem bij omdat de geloofsvrijheid voor de protestantse kerk hem heilig was. Ieder voor zich had zo’n lange oorlog nooit kunnen winnen, maar samen waren ze een onverzettelijke vijand. De koopman met zijn praktische en pragmatische aard en scherp oog voor slimme innovaties, de calvinistische dominee met zijn vurig en onverzettelijk geloof, dat de basis bood voor een vastberaden strijdlust tégen het kwade en vóór het goede.

De onafhankelijkheid die in 1648 uiteindelijk officieel werd, leidde tot een ongekende bloeitijd die al voor 1600 begon en waarbij naast de koopman en de dominee een derde Nederlandse figuur zijn rol begon te spelen: de kunstenaar. Niet alleen de kunstenaar in beperkte zin (de schilder, de beeldhouwer, de dichter) maar veel breder: in het Nederland van de zeventiende eeuw was iedereen ook kunstenaar. De VOC-kapitein die niet alleen door winst maar ook door nieuwsgierigheid gedreven werd, een militair als prins Maurits die bij de Romeinen te rade ging om de krijgkunst naar een hoger plan te tillen, een politicus als Johan van Oldebarnebeldt die als eerste de kunst van het polderen in de vingers kreeg, de ambachtsman die behalve vakman ook kunstenaar was, of het nou om meubels, serviesgoed, gevels, glazen of kaarten ging. En ook de wetenschapper was een kunstenaar die tal van nieuwe vondsten deed in de filosofie, astronomie, botanie, optica en statistiek.

De zeventiende eeuw was een bloeitijd omdat koopman, dominee én kunstenaar voor het eerst samen optrokken. Dat we nu een regering krijgen met alleen VVD en PvdA wil zeggen dat Nederland opnieuw toe is aan een bloeitijd. Als het de koopman en de dominee lukt om samen te werken, kan het niet anders dan dat ze allebei een beroep doen op hun innerlijke kunstenaar. Want ‘kunstenaar’ is niet iets dat je kunt organiseren, bijvoorbeeld in een politieke partij. De ‘kunstenaar’ zit van binnen. Het is het vermogen om de werkelijkheid waar te nemen zoals die is, en niet zoals je hem graag zou zien. Het is de kunst om uit te stijgen boven je eigen deelbelang en te zien wat ‘het geheel’ nodig heeft. Het is de kunstenaar en kunstenares die voor de volwassenheid zorgt in al die koopmannen en dominee’s die vaak behoorlijk kinderachtig zijn.

Rutte geeft les op het VMBO, Samsom werkte als straatcoach. Niet uit berekening, maar uit werkelijk gevoelde betrokkenheid. Daarmee konden ze hun eigen primaire identificatie overstijgen. En dat hebben ze gedaan ook: Mark Rutte groeide van handig debatterende corpsstudent uit tot gerespecteerd premier. Diederik Samsom evolueerde van betweterige socialist tot progressief voor alle gezindten. De koopman en de dominee hebben er een kwaliteit bij gekregen: broederschap. Die kunstenaarskwaliteit is nodig om de spanning tussen ‘vrijheid’ en ‘gelijkheid’ vruchtbaar te kunnen maken. ‘Koopman’ en ‘Dominee’ zullen altijd blijven botsen, maar ‘Koopman-Kunstenaar’ en ‘Dominee-Kunstenaar’, dat gaat een stuk beter. Als we ook als land de komende jaren deze stap kunnen maken, zijn de mogelijkheden onbegrensd. Nederland, maak u op voor een nieuwe Gouden Eeuw!

Tags: Niet getagged

Reacties

Raymond dinsdag, 25 september 2012 Antwoord Annuleer

Mooie analyse Jan!

Laat uw reactie achter

Gast donderdag, 15 november 2018
Copyright © 2018 Woordenziel.nl | Webdesign: berthil.nl